از متن کتاب قومی گُمشده:
کتاب «قومِ گمشده در تاریخ آریاییها» که در دست است، بخشهایی از سرگذشت قومی را در لابهلای تاریخ زندگیشان بیان میدارد. این کتاب حاصل تعمق و تحقیق در حیات این قوم است که طرز زندگی، اصول و قواعد آنها، باورها و عقیدۀ آنها، رسوم و عنعناتشان، مراسم خوشی و مراسم عزاداری آنها را بررسی میکند. زیرا داشتههای تاریخی، فرهنگی و باورمندی ویژۀ شان نسبت به مردمان دیگری که در اطراف آنها زیست دارند، تفاوت کلی دارد. این تفاوتها را که سالها پیش دریافته بودم، در تلاش آن شدم تا علتهای این تفاوتها را نیز دریابم. ازاینرو بر آن شدم تا در مورد داشتههای آنها در مقایسه با سایر اقوام، پژوهشی را انجام بدهم و حاصل پژوهشهایم را به شکل کتابی درآورم که دیگران نیز از آن بهرهمند شوند.
نتایج این پژوهشها نشان میدهد که این قوم، از قدیمیترین اقوام ساکن این مرز و بوم است که از آن دورههای باستان میراث نیاکان آریاییشان را تا به این عصر و زمان محفوظ داشتهاند. دریافت بخشی از داشتههای فرهنگی، عادات، آداب و رسومشان در صفحات تاریخ قدیم، سبب گردید تا آن را بهطور مقایسهوی با داشتههای امروزیشان قرار دهم که این کار خود باعث بهوجود آمدن این کتاب شده است. عنوان کتاب به ادعای تعدادی از مورخین نامگذاری شده که آنها ادعا کردهاند این قوم در تاریخ آریاییها، از نظر مورخین غایب شده و این خود گویای آن است که این قوم در مسیر طولانی تاریخِ زندگیشان چه فراز و نشیبی را از سر گذراندهاند که این کار خود سبب شد تا چنین عنوانی به این کتاب داده شود. همچنان این کار خود عامل انگیزش برای بهوجود آمدن چنین اثری بود.
موضوعاتی که در این کتاب مطرح شده، در ارتباط با عنوان کتاب است که به شکلی با خږنۈنےها یا به گفتهٔ دیگران شغنانیها وابستگی دارد. نخستین فصل آن در بارۀ اقوام آریایی - مفهوم و نام آنها در متون قدیم، خاستگاه و حدود جغرافیایی آنها میباشد، که تلاش شده تا رابطۀ خږنۈنےها با آن مشخص گردد. فصل دوم آن شامل آریاناوئجه - موقعیت امروزی آن و نشانههای جغرافیایی آن میشود که بر اساس کتاب اوستا و ممالک دیگر اوستایی معین میشود که بر بنیاد این بحث، موقعیت امروز خږنۈن یا شغنان مشخص میگردد. در فصل سوم دورهای از زندگی آریاییها به بحث گرفته شده که نشانههایی از آن دوره، در زندگی مردمان خږنۈنے یا شغنانی پژوهش شده و محل مشترک این دورۀ زندگی، بررسی گردیده و موضوعاتی در ارتباط به آن جستوجو شده است. عادات، آداب، رسوم و فرهنگ آریاییها در منابع تاریخی تحقیق گردیده و با نشانههایی از آن در میان این مردمان به مقایسه گرفته شده. در فصل چهارم پراکندهشدن اقوام آریایی به هر طرف آسیا و مهاجرت آنها به غرب و جنوب، تحلیل گردیده است. در فصل پنجم کتاب خږنۈنےها قومی از اقوام تورانی، جایگاه آنها و مشخصات اتنیکی این اقوام تحقیق شده و چگونگی ارتباط آنها با مردمان ایرانی توضیح گردیده است. در فصل ششم تمرکز بر نام خږنۈنےها در متون قدیم صورت گرفته که نام آنها، خاستگاه و گذشتۀ تاریخی آنها در طی عصرها بررسی گردیده است. هویت خږنۈنےها از قدیمالایام تا عصر حاضر پژوهش شده و دلایلی برای اثبات خیونیان به خږنۈنے یېن پیشکش گردیده و ارتباط خیونیان با اقوام دیگر آریایی به بحث و بررسی گرفته شده است.