از متن کتاب:
صدرالدین آقاخان: شاهزادهای در مسیر دیپلماسی، بشردوستی و اصلاح نظام بینالملل
صدرالدین آقاخان در سال ۱۹۳۳ در شهر نویی سور سن در فرانسه به دنیا آمد. او فرزند سلطان محمد شاه آقاخان سوم، چهلوهشتمین امام شیعیان اسماعیلی بود. مادرش فرانسوی بود. تبارنامهی پدریاش به پیامبر اسلام میرسد. مادربزرگ او نواسهی فتحعلی شاه قاجار، پادشاه ایران، بود. فتحعلی شاه در اوایل قرن نوزدهم لقب «آقاخان» را به جد بزرگ او «حسنعلی شاه» اعطا کرد. این لقب از آن زمان تاکنون توسط امامان اسماعیلی مورد استفاده قرار گرفته است. مذهب شیعی اسماعیلی یکی از مذاهب اسلامی است که دومین جمعیت بزرگ مسلمانان شیعی جهان را شکل میدهد. تاریخ پیدایش تشیع به همان سالهای نخست اسلام بر میگردد و مسلمانان شیعی بر حقانیت اهل بیت پیامبر برای رهبری امت اسلامی بهویژه بر جایگاه علی بن ابیطالب به عنوان جانشین پیامبر اسلام باور دارند. این باور با مفهوم ولایت دینی که با نص الهی مقرر شده است پیوند دارد.
امامان اسماعیلی نخستین امپراتوری و خلافت شیعی اسلام را به نام خلفای فاطمی در شمال آفریقا بنیان نهادند که از سال ۹۰۹ میلادی برای نزدیک به دو قرن حکومت کردند. پس از آن، در قرن یازدهم میلادی، اسماعیلیان نزاری به رهبری حسن صباح دولت اسماعیلی الموت را تاسیس کردند که تا سال ۱۲۵۳ میلادی و حمله مغولان، بر بخشهایی از ایران تاریخی حکومت داشت. اسماعیلیان نزاری در مناطق و سرزمینهای مختلفی از جمله شام، آسیای جنوبی و آسیای مرکزی زندگی میکردند. درسال ۱۸۴۶، آقاخان اول مسند امامت را به هند مستقر کرد که زمینهساز شکلگیری روابط نزدیک میان امامت و امپراتوری بریتانیا شد. این روابط همزمان با دورهای بود که در آن، جامعهی اسماعیلی در جنوب آسیا و سایر مناطق بهعنوان «شهروندان نمونه» معرفی میشد و آنان را «پل ارتباط برای امپراتوری» یاد میکردند. جالب آنکه در سال ۱۸۶۶ یک پروندهی ارث در دادگاه عالی بمبئی بررسی شد که قاضی آن یک بریتانیایی بود. در نتیجه، ولایت-امامت آقاخان اول به عنوان «رهبر قانونی اسماعیلیان» نیز در محکمه آن زمان تثبیت شد. او در آن زمان از امپراتوری بریتانیا حمایت میکرد و این حمایت حتا در جریان هر دو جنگ جهانی نیز ادامه داشت.
پدر صدرالدین، آقاخان سوم، جماعت اسماعیلی را از آسیای جنوبی و مرکزی تا شام و آفریقای شرقی در محور یک هویت مذهبی مشترک سازماندهی کرد. این هویت، آنان را از شیعیان اثناعشری و اهل سنت متمایز میساخت و همزمان بر جهانوطنی و ارزشهایی چون مدارا و کثرتگرایی تأکید داشت. آقاخان سوم در دههی ۱۹۳۰ رهبری هیئت مسلمانان هند را در کنفرانسهای میزگرد به عهده داشت. این فعالیتها در شکلگیری روندهای سیاسی و هموار شدن مسیر استقلال شبهقاره هند نقش مهمی ایفا کرد. او در سال ۱۹۳۲ بهعنوان نمایندهی هند در جامعهی ملل حضور داشت و در سال ۱۹۳۷ نیز به ریاست این نهاد بینالمللی انتخاب شد.
در آن دوران، امامت اسماعیلی مجموعهای از برنامههای توسعهای را در دست گرفت که سرانجام در سال ۱۹۶۷ به شبکهی توسعهی آقاخان تبدیل شد. هدف اصلی این شبکه بهبود کیفیت زندگی اسماعیلیان و جوامعی که اسماعیلیان در میان آنها زندگی میکنند، خوانده میشود. شکلگیری این شبکه سبب شد امام زمان شیعیان اسماعیلی ولایت خود را بهصورت نهادمند و فراتر از چارچوب دولتهای ملی اعمال کند. این روند همزمان بود با دوران استعمارزدایی، پیدایش دولتهای جدید در آسیا و آفریقا، و شکلگیری و گسترش استعمار نو و تیوریهای نوسازی... .
