از متن کتاب:
آنچه سی سال پیش در رواندا-این کشور زیبا در قلب قاره افریقا- اتفاق افتاد، برای خوانندگان این نوشتار کموبیش آشناه است. اما هدف این جستار روشن ساختن برخی زوایای پنهان و تاریک این فاجعه هولناک است. اما در نخست میخواهم به سخنرانی پر از احساسات آقای امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، که در تاریخ ۲۷ می ۲۰۲۱ در کیگالی ایراد شد، اشاره کنم. این سخنان او در سیامین سالگرد این نسلکشی هولناک، بار دیگر مورد تأیید و تأکید قرار گرفت. من این بخش از سخنرانی رئیس جمهور مکرون که بازتابدهنده به رسمیت شناختن نسلکشی در رواندا است، را از منابع عمومی ترجمه کردهام که پیشکش خوانندگان این پژوهش میکنم.
«تنها کسانی که آن شب هولناک و تاریک را سحر کردهاند، میتوانند عمق فاجعه و خاطرههای دردناک آن را بازگو کنند. بیائید دردهای آن شب تار را [برای عبرت] بازخوانی کنیم.»
«این واژهها فراخوانی است برای یک سکوت سنگین؛ سکوت بیش از یک میلیون مرد، زن و کودک که دیگر در میان ما نیستند تا از آن سقوط غمانگیز انسانیت و از آن ساعتهای تاریک که همهچیز فروپاشید و منجر به خاموشی چراغ زندگی آنها گردید، سخن بگویند.»
«این واژهها فرار و ترس قربانیان آن روزهای پر از وحشت را بهسوی جنگلها و صحراها روایت میکنند. روایتی از یک مسیر تاریک و نامعلوم که به یاس و ناامیدی منتهی شد. و نیز از تعقیب و گریزی که هر صبح و شام از اثر چرخش هولناک نیروی شر، دوباره آغاز میشد. این واژهها صدای کسانی است که در دام جلادان گیر افتادند، شکنجه و قربانی شدند و گاهی تنها برای آنکه بتوانند در واپسین دم زندگی به یک عزیز- پدر یا مادر، فرزند یا دوست- کمک و فرصت فرار را مهیا کنند، خود به سراغ مرگ رفتند.»
«این طنین همان صداهای است که در همان سپیدهدم شوم از اثر رجزخوانی قاتلانی که «باهم» میکشتند و میگفتند که ما به «کار» میرویم، برای همیشه خاموش شدند.»
«این سخنان یادبودی است برای بازخوانی خاطرات، چهرهها، آرزوها و رویاهای که بربادرفتند. مهمتر از همه، نام و هویت آنها. نامهای که حالا بر روی سنگنشانیهایی مکانهای یادبود با این مضمون حک شده اند: ایبوکا، فراموش مکن!»
«از جانب دیگر، این واژهها بازتاب صدای کسانی است که هنوز هم زخمهای ناسور آن رویداد هولناک را بر تن و روح و روان خود دارند و برای بقا و زندهماندن این همه رنج و درد را تحمل کرده اند. کسانی که فریاد درد و رنجشان هرگز شنیده نشد — نه پیش از آن، نه در آن هنگام و نه پس از آن — و شاید این دردناکترین بخش ماجرا باشد.»
برگرفته شده از سخنرانی رئیس جمهور مکرون